Lê Thánh Tông

Lê Hạo · Bình Nguyên vương

Hoàng đế nhà Lê sơ trị vì 38 năm (1460 – 1497), ban hành Luật Hồng Đức, cải cách hành chính và giáo dục, đưa Đại Việt đến thời cực thịnh.

Niên đại: 1442 – 1497
Tên thật: Lê Tư Thành
Triều đại: Hậu Lê
Quê quán: Gốc hương Lam Sơn (nay thị trấn Lam Sơn, huyện Thọ Xuân, Thanh Hóa); sinh ở chùa Huy Văn, Thăng Long (nay quận Đống Đa, Hà Nội)

Tiểu sử

Lê Thánh Tông tên thật là Lê Tư Thành, sinh ngày 20 tháng 7 năm Nhâm Tuất (1442), thời trẻ được phong Bình Nguyên vương. Năm 1460, ông được các đại thần đứng đầu là Nguyễn Xí đón lên ngôi, lần lượt đặt niên hiệu Quang Thuận (1460 – 1469) và Hồng Đức (1470 – 1497).

Ông ban hành Quốc triều hình luật (Luật Hồng Đức) với nhiều điều khoản tiến bộ, bảo vệ quyền lợi phụ nữ; chia đất nước thành 13 đạo thừa tuyên, cho vẽ bản đồ Hồng Đức. Ông chấn hưng khoa cử, khởi xướng dựng bia tiến sĩ ở Văn Miếu từ năm 1484. Năm 1464, ông minh oan và phục hồi danh dự cho Nguyễn Trãi.

Năm 1471, ông thân chinh đánh Chiêm Thành, mở cõi đến núi Thạch Bi. Ông lập Hội Tao Đàn, tự làm Đô nguyên súy, để lại nhiều thơ văn. Ông mất ngày 30 tháng Giêng năm Đinh Tỵ (1497).

Bối cảnh lịch sử

Sau những biến loạn trong cung đình nửa đầu thế kỷ XV, triều Lê sơ dưới thời Lê Thánh Tông đạt đỉnh cao về thể chế, luật pháp, giáo dục và văn hóa.

Công trạng

Ban hành Quốc triều hình luật (Luật Hồng Đức).
Cải cách hành chính, chia 13 đạo thừa tuyên, vẽ bản đồ Hồng Đức.
Chấn hưng giáo dục, khoa cử; dựng bia tiến sĩ ở Văn Miếu từ năm 1484.
Thân chinh đánh Chiêm Thành năm 1471, mở rộng lãnh thổ.
Minh oan cho Nguyễn Trãi (1464); lập Hội Tao Đàn.

Sự kiện tiêu biểu

1442Sinh ngày 20 tháng 7 năm Nhâm Tuất.
1460Lên ngôi, niên hiệu Quang Thuận.
1464Ban chiếu minh oan cho Nguyễn Trãi.
1470Đổi niên hiệu Hồng Đức.
1471Thân chinh đánh Chiêm Thành.
1484Dựng bia tiến sĩ ở Văn Miếu.
1497Mất ngày 30 tháng Giêng năm Đinh Tỵ.

Di tích, đền thờ và ngày tưởng niệm

Chiêu Lăng và điện Lam Kinh, Khu di tích quốc gia đặc biệt Lam KinhThị trấn Lam Sơn, huyện Thọ Xuân, Thanh Hóa
Chùa Huy Văn và điện Dục Anh (di tích lịch sử cấp quốc gia)Quận Đống Đa, Hà Nội

Lễ giỗ ngày 30 tháng Giêng âm lịch.
Phối tế trong Lễ hội Lam Kinh (di sản văn hóa phi vật thể quốc gia) ngày 22 tháng 8 âm lịch.

Nguồn tư liệu

Đại Việt sử ký toàn thư (Bản kỷ thực lục quyển 12, 13).
Phan Huy Chú, Lịch triều hiến chương loại chí.
Ban Quản lý Di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh.
Wikipedia tiếng Việt, “Lê Thánh Tông” — bài tổng quan để đối chiếu.
Tranh minh họa, không phải chân dung hay tư liệu lịch sử.