Hùng Vương

Vua Hùng · Quốc tổ Hùng Vương

Theo truyền thuyết, Hùng Vương là các vị vua nước Văn Lang, truyền 18 đời, được người Việt tôn thờ là Quốc tổ với công lao dựng nước.

Một trong 14 vị anh hùng dân tộc tiêu biểu do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công bố năm 2013

Niên đại: Thời Hồng Bàng (truyền thuyết)
Triều đại: Hồng Bàng
Quê quán: Phong Châu, kinh đô nước Văn Lang theo truyền thuyết (vùng Việt Trì, Phú Thọ ngày nay)

Giỗ Tổ Hùng VươngMùng 10 tháng Ba âm lịch · còn 202 ngày (16/04/2027)

Tiểu sử

Hùng Vương hay vua Hùng là cách gọi các vị vua nước Văn Lang của người Lạc Việt, tồn tại vào khoảng thế kỷ VII đến thế kỷ II trước Công nguyên. Theo truyền thuyết, Hùng Vương có 18 đời vua, đóng đô ở Phong Châu.

Tương truyền Lạc Long Quân và Âu Cơ sinh ra bọc trăm trứng, nở thành trăm người con. Âu Cơ cùng năm mươi người con lên ở Phong Châu, tôn người con trưởng làm vua, hiệu là Hùng Vương. Hùng Vương đặt quốc hiệu Văn Lang, chia nước làm 15 bộ; tướng văn gọi là Lạc hầu, tướng võ là Lạc tướng, con trai vua gọi là Quan lang, con gái vua gọi là Mị nương.

Theo truyền thuyết và Đại Việt sử ký toàn thư, cuối thời Hùng Vương, Thục Phán đem quân đánh Văn Lang; vua Hùng thất thế và nước Văn Lang về tay Thục Phán (An Dương Vương), theo niên đại truyền thuyết là năm 258 trước Công nguyên.

Bối cảnh lịch sử

Thời đại Hùng Vương tương ứng với giai đoạn văn hóa Đông Sơn. Cư dân Văn Lang, khoảng 40 – 50 vạn người, sống chủ yếu ở trung du và hạ du sông Hồng, sông Mã, canh tác lúa nước; vũ khí đồng phát triển, hình thành tầng lớp thủ lĩnh như Lạc hầu, Lạc tướng.

Danh xưng Hùng Vương được chép trong Lĩnh Nam chích quái và Đại Việt sử lược; đến thời Hậu Lê, Đại Việt sử ký toàn thư chính thức đưa Hùng Vương làm quốc tổ. Một số sách cổ Trung Quốc lại chép là Lạc Vương, có thể do hai chữ Hán viết gần giống nhau.

Công trạng

Theo truyền thuyết, lập nước Văn Lang, đóng đô ở Phong Châu và chia nước làm 15 bộ.
Được tôn thờ là Quốc tổ, người có công dựng nước; Đại Việt sử ký toàn thư đưa Hùng Vương làm quốc tổ.
Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại năm 2012.

Sự kiện tiêu biểu

2524 TCNTheo truyền thuyết, Hùng Vương thứ nhất lên ngôi, đặt quốc hiệu Văn Lang.
thế kỷ VII TCNKhoảng thời gian nước Văn Lang của người Lạc Việt bắt đầu tồn tại (khoảng thế kỷ VII – II TCN).
258 TCNTheo truyền thuyết, Thục Phán (An Dương Vương) chiếm Văn Lang, kết thúc thời Hùng Vương.
1954Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm Đền Hùng (19/9/1954), căn dặn: “Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”.
2001Nghị định 82/2001/NĐ-CP quy định nghi lễ Giỗ Tổ; ngày 10 tháng 3 âm lịch trở thành ngày quốc lễ.
2012UNESCO công nhận Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.

Di tích, đền thờ và ngày tưởng niệm

Khu di tích lịch sử Đền Hùng (đền Hạ, đền Trung, đền Thượng, đền Giếng)Núi Nghĩa Lĩnh, xã Hy Cương, Việt Trì, Phú Thọ
Lăng Hùng Vương (tương truyền là mộ vua Hùng thứ sáu)Cạnh đền Thượng, đỉnh núi Nghĩa Lĩnh, Phú Thọ
Miếu Lịch Đại Đế Vương (dựng năm 1823)Xã Dương Xuân, phía nam kinh thành Huế

Giỗ Tổ Hùng Vương – Lễ hội Đền Hùng ngày 10 tháng 3 âm lịch tại Đền Hùng (Phú Thọ), là ngày quốc lễ.
Câu ca dao: “Dù ai đi ngược về xuôi, nhớ ngày giỗ Tổ mùng 10 tháng 3”.

Xem ngày âm – dương lịch các năm, cách tính và văn khấn tại trang Giỗ Tổ Hùng Vương.

Nguồn tư liệu

Wikipedia tiếng Việt, “Hùng Vương” — nguồn tóm lược niên đại, quê quán và sự kiện; truy cập 24/9/2026.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, văn bản số 2296/BVHTTDL-MTNATL (21/6/2013) về 14 vị anh hùng dân tộc tiêu biểu.
Ngày giỗ/tưởng niệm: trang Giỗ Tổ Hùng Vương của licham.app; ngày dương lịch tính từ lõi lịch âm dương (giờ Việt Nam).
Tranh minh họa, không phải chân dung hay tư liệu lịch sử.