Hai Bà Trưng

Trưng Vương · Trưng Nữ Vương · Trưng Thánh vương

Hai chị em Trưng Trắc, Trưng Nhị lãnh đạo khởi nghĩa năm 40 chống ách đô hộ nhà Đông Hán; Trưng Trắc xưng vương, đóng đô ở Mê Linh.

Một trong 14 vị anh hùng dân tộc tiêu biểu do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công bố năm 2013

Niên đại: ? – 43
Tên thật: Trưng Trắc, Trưng Nhị
Triều đại: Trưng Vương
Quê quán: Mê Linh; theo truyền thống, quê nội Hai Bà ở làng Hạ Lôi (Mê Linh, Hà Nội). Vị trí huyện Mê Linh thời Hán còn nhiều thuyết khác nhau

Giỗ Hai Bà TrưngMùng 6 tháng Hai âm lịch · còn 168 ngày (13/03/2027)

Tiểu sử

Trưng Trắc và Trưng Nhị là con gái Lạc tướng huyện Mê Linh. Trưng Trắc lấy chồng là Thi Sách, con Lạc tướng huyện Chu Diên. Theo truyền thống, quê nội Hai Bà ở làng Hạ Lôi, mẹ Hai Bà là bà Man Thiện.

Bất bình trước sự cai trị hà khắc của Thái thú Giao Chỉ Tô Định, tháng 2 năm 40 Hai Bà phát động khởi nghĩa, đánh chiếm trị sở Luy Lâu, buộc Tô Định chạy về Nam Hải. Các quận Cửu Chân, Nhật Nam, Hợp Phố hưởng ứng; Hai Bà lấy được 65 thành. Trưng Trắc xưng vương, đóng đô ở Mê Linh và cai quản đất Lĩnh Nam trong khoảng ba năm.

Nhà Hán sai Phục Ba tướng quân Mã Viện đem quân sang. Sau trận giao tranh ở Lãng Bạc, Hai Bà lui về giữ Cấm Khê và năm 43 thất thế, hy sinh. Theo truyền thuyết Việt Nam, Hai Bà gieo mình xuống sông Hát tự vẫn; còn Hậu Hán thư chép Hai Bà bị quân Mã Viện bắt và giết.

Bối cảnh lịch sử

Đầu Công nguyên, vùng đất của người Việt nằm dưới sự cai trị của nhà Đông Hán, chia thành các quận Giao Chỉ, Cửu Chân, Nhật Nam; các Lạc tướng người Việt vẫn nắm quyền cai quản cấp huyện. Theo một số học giả, chính sách đồng hóa và bóc lột hà khắc đã khiến các Lạc tướng liên kết chống Hán.

Sau thất bại của Hai Bà, nhà Hán đặt quan lại cai trị đến cấp huyện, quyền lực của các Lạc tướng, Lạc hầu bị thủ tiêu, mở đầu thời kỳ Bắc thuộc lần thứ hai.

Công trạng

Lãnh đạo cuộc khởi nghĩa năm 40, đánh đuổi Thái thú Tô Định, giành lại quyền tự chủ.
Được các quận Cửu Chân, Nhật Nam, Hợp Phố hưởng ứng, thu phục 65 thành ở Lĩnh Nam.
Trưng Trắc xưng vương, đóng đô ở Mê Linh; theo Viện Sử học, Trưng Vương cho dân được miễn thuế hai năm.

Sự kiện tiêu biểu

khoảng 39 – 40Theo một số học giả, Thái thú Tô Định giết Thi Sách, chồng bà Trưng Trắc.
40Tháng 2, Hai Bà phát động khởi nghĩa, hạ trị sở Luy Lâu; Trưng Trắc xưng vương, đóng đô ở Mê Linh.
42Nhà Hán sai Mã Viện, Lưu Long, Đoàn Chí đem quân sang đánh Hai Bà.
43Hai Bà thất thế ở Cấm Khê và hy sinh; nhà Hán lập lại ách cai trị, mở đầu thời kỳ Bắc thuộc lần thứ hai.

Di tích, đền thờ và ngày tưởng niệm

Đền Hạ LôiThôn Hạ Lôi, huyện Mê Linh, Hà Nội
Đền Đồng NhânQuận Hai Bà Trưng, Hà Nội
Đền Hát MônXã Hát Môn, huyện Phúc Thọ, Hà Nội

Giỗ Hai Bà Trưng ngày 6 tháng 2 âm lịch, tổ chức tại các đền thờ Hai Bà như đền Hạ Lôi, đền Đồng Nhân, đền Hát Môn.

Xem ngày âm – dương lịch các năm, cách tính và văn khấn tại trang Giỗ Hai Bà Trưng.

Nguồn tư liệu

Wikipedia tiếng Việt, “Hai Bà Trưng” — nguồn tóm lược niên đại, quê quán và sự kiện; truy cập 24/9/2026.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, văn bản số 2296/BVHTTDL-MTNATL (21/6/2013) về 14 vị anh hùng dân tộc tiêu biểu.
Ngày giỗ/tưởng niệm: trang Giỗ Hai Bà Trưng của licham.app; ngày dương lịch tính từ lõi lịch âm dương (giờ Việt Nam).
Tranh minh họa, không phải chân dung hay tư liệu lịch sử.