Bà Triệu

Triệu Ẩu · Triệu Trinh Nương · Nhụy Kiều tướng quân · Lệ Hải Bà Vương

Nữ thủ lĩnh lãnh đạo khởi nghĩa ở quận Cửu Chân năm 248 chống ách đô hộ nhà Đông Ngô, được tôn là Nhụy Kiều tướng quân.

Niên đại: 226 – 248
Tên thật: Triệu Thị Trinh
Triều đại: Bắc thuộc
Quê quán: Làng Quan Yên (Quân Yên), quận Cửu Chân; nay thuộc xã Định Tân, huyện Yên Định, Thanh Hóa

Giỗ Bà Triệu22 tháng Hai âm lịch · còn 184 ngày (29/03/2027)

Tiểu sử

Triệu Thị Trinh sinh năm 226 ở miền núi Quan Yên, quận Cửu Chân (Thanh Hóa ngày nay). Cha mẹ mất sớm, bà ở với anh là Triệu Quốc Đạt, một hào trưởng ở Quan Yên. Bà có sức khỏe, giỏi võ nghệ; năm 19 tuổi, bà vào núi Nưa, chiêu mộ được hơn một nghìn tráng sĩ.

Mùa xuân năm 248, bà cùng anh khởi binh chống quan lại nhà Đông Ngô, đánh chiếm huyện trị Tư Phố. Khi Triệu Quốc Đạt qua đời, nghĩa quân tôn bà làm chủ tướng. Bà phối hợp với ba anh em họ Lý ở Bồ Điền và lập tuyến phòng thủ đến cửa biển Thần Phù. Khi ra trận, bà mặc áo giáp vàng, cưỡi voi và được tôn là Nhụy Kiều tướng quân.

Nhà Ngô sai Lục Dận sang làm Thứ sử Giao Châu, đem 8.000 quân đàn áp và dùng của cải mua chuộc, chia rẽ nghĩa quân. Căn cứ Bồ Điền bị vây, cầm cự hơn hai tháng rồi thất thủ. Bà tuẫn tiết trên núi Tùng (xã Triệu Lộc, Thanh Hóa) năm 248.

Bối cảnh lịch sử

Thế kỷ III, quận Cửu Chân nằm dưới ách đô hộ của nhà Đông Ngô dưới thời vua Tôn Quyền. Quan lại nhà Ngô tàn ác, dân chúng khổ sở; đó là nguyên nhân Bà Triệu cùng anh khởi binh năm 248.

Cuộc khởi nghĩa được dân chúng hưởng ứng, nhưng do chênh lệch lực lượng và không có sự hỗ trợ của các phong trào khác nên cuối cùng thất bại trước quân của Lục Dận.

Công trạng

Cùng anh là Triệu Quốc Đạt khởi binh năm 248, đánh chiếm huyện trị Tư Phố, căn cứ lớn của nhà Ngô ở Cửu Chân.
Lãnh đạo nghĩa quân sau khi Triệu Quốc Đạt mất, liên kết với ba anh em họ Lý ở Bồ Điền.
Xây dựng tuyến phòng thủ từ Bồ Điền đến cửa biển Thần Phù để chặn viện binh nhà Ngô theo đường biển.
Được sử cũ đánh giá là bậc hùng tài trong nữ giới; tên bà được đặt cho huyện Triệu Sơn và xã Triệu Lộc (Thanh Hóa).

Sự kiện tiêu biểu

226Sinh ngày 2 tháng 10 năm Bính Ngọ ở miền núi Quan Yên, quận Cửu Chân.
248Mùa xuân, cùng anh Triệu Quốc Đạt khởi binh chống nhà Đông Ngô, đánh chiếm huyện trị Tư Phố.
248Triệu Quốc Đạt mất, nghĩa quân tôn bà làm chủ tướng; nhà Ngô sai Lục Dận đem 8.000 quân sang đàn áp.
248Căn cứ Bồ Điền thất thủ sau hơn hai tháng bị vây; bà tuẫn tiết trên núi Tùng.

Di tích, đền thờ và ngày tưởng niệm

Đền Bà TriệuNúi Gai, thôn Phú Điền, xã Triệu Lộc, huyện Hậu Lộc, Thanh Hóa
Lăng mộ Bà TriệuNúi Tùng, xã Triệu Lộc, huyện Hậu Lộc, Thanh Hóa
Lầu Bà Cố HỷTrà Vinh

Lễ giỗ Bà Triệu tổ chức hằng năm vào tháng 2 âm lịch tại đền Bà Triệu (xã Triệu Lộc, Thanh Hóa); có nguồn ghi ngày 21, có nguồn ghi ngày 22.

Xem ngày âm – dương lịch các năm, cách tính và văn khấn tại trang Giỗ Bà Triệu.

Nguồn tư liệu

Wikipedia tiếng Việt, “Bà Triệu” — nguồn tóm lược niên đại, quê quán và sự kiện; truy cập 24/9/2026.
Ngày giỗ/tưởng niệm: trang Giỗ Bà Triệu của licham.app; ngày dương lịch tính từ lõi lịch âm dương (giờ Việt Nam).
Tranh minh họa, không phải chân dung hay tư liệu lịch sử.