Trần Thủ Độ

Quốc thượng phụ · Thái sư Trung Vũ Đại vương

Người sắp đặt cuộc chuyển giao ngôi vua từ nhà Lý sang nhà Trần năm 1225, Thái sư nắm quyền điều hành và giữ vững ý chí kháng chiến chống Mông Cổ năm 1258.

Niên đại: 1194 – 1264
Triều đại: Nhà Trần
Quê quán: Làng Lưu Xá, phủ Ngự Thiên; nay thuộc huyện Hưng Hà, Thái Bình

Tiểu sử

Trần Thủ Độ sinh năm 1194 ở làng Lưu Xá. Năm 1225, ông sắp đặt cuộc chuyển giao ngôi vua từ Lý Chiêu Hoàng sang Trần Cảnh (Trần Thái Tông), mở ra nhà Trần. Ông nắm quyền điều hành, dẹp các thế lực cát cứ, thanh trừng những mối đe dọa với ngôi vua non trẻ và xây dựng nền tảng quân sự, pháp luật.

Năm 1258, khi quân Mông Cổ áp sát Thăng Long, vua Trần Thái Tông hỏi ý ông; ông trả lời: “Đầu thần chưa rơi xuống đất, xin bệ hạ chớ có lo”. Ông được tôn là Quốc thượng phụ, mất năm 1264, được truy tặng Thượng phụ Thống quốc Thái sư Trung Vũ Đại vương.

Bối cảnh lịch sử

Cuối triều Lý, triều chính suy yếu, các thế lực cát cứ nổi lên. Việc họ Trần thay họ Lý và củng cố quyền lực trung ương giúp Đại Việt đủ sức chống cuộc xâm lược của Mông Cổ năm 1258.

Công trạng

Sắp đặt cuộc chuyển giao ngôi vua từ nhà Lý sang nhà Trần năm 1225.
Dẹp các thế lực cát cứ, xây dựng nền tảng quân sự và pháp luật cho triều Trần.
Giữ vững ý chí kháng chiến trong cuộc chống Mông Cổ lần thứ nhất năm 1258.

Sự kiện tiêu biểu

1194Sinh ở làng Lưu Xá, phủ Ngự Thiên.
1225Sắp đặt việc Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho Trần Cảnh.
1258Kháng chiến chống Mông Cổ lần thứ nhất; nói câu “Đầu thần chưa rơi xuống đất”.
1264Mất.

Di tích, đền thờ và ngày tưởng niệm

Khu lăng mộ và đền thờ Thái sư Trần Thủ Độ (di tích quốc gia)Xã Liên Hiệp, huyện Hưng Hà, Thái Bình

Lễ dâng hương tưởng nhớ ông ngày 7 tháng 7 âm lịch tại Thái Bình.

Nguồn tư liệu

Đại Việt sử ký toàn thư.
Vietnamdefence, “Trần Thủ Độ (1194 – 1264)”.
Tạp chí Người Hà Nội, “Thái sư Trần Thủ Độ – nhà chính trị kiệt xuất, người kiến lập triều Trần”.
Wikipedia tiếng Việt, “Trần Thủ Độ” — bài tổng quan để đối chiếu.
Tranh minh họa, không phải chân dung hay tư liệu lịch sử.