Trần Thái Tông

Vua đầu tiên nhà Trần, trực tiếp cầm quân đánh thắng quân Mông Cổ năm 1258, lập lệ Thái thượng hoàng và là tác giả Khóa hư lục.

Niên đại: 1218 – 1277
Tên thật: Trần Cảnh
Triều đại: Nhà Trần
Quê quán: Làng Tức Mặc, phủ Thiên Trường; nay thuộc phường Lộc Vượng, thành phố Nam Định

Tiểu sử

Trần Thái Tông tên thật là Trần Cảnh, sinh ngày 16 tháng 6 năm Mậu Dần (1218). Năm 1225, ông lên ngôi sau khi Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi, mở ra nhà Trần. Ông tổ chức lại bộ máy nhà nước, phát triển kinh tế điền trang thái ấp và mở lại các khoa thi Nho học.

Năm 1258, ông trực tiếp cầm quân cùng các tướng đánh bại cuộc xâm lược của quân Mông Cổ lần thứ nhất, qua các trận Bình Lệ Nguyên và Đông Bộ Đầu. Ông lập lệ nhường ngôi sớm cho con để làm Thái thượng hoàng cùng điều hành việc nước.

Ông là một thiền sư, tác giả Khóa hư lục, đặt nền tảng cho Phật giáo thời Trần. Ông mất ngày 1 tháng 4 năm Đinh Sửu (1277).

Bối cảnh lịch sử

Nhà Trần ra đời trong lúc đế chế Mông Cổ bành trướng khắp lục địa Á – Âu. Cuộc xâm lược năm 1258 là thử thách đầu tiên của triều đại mới.

Công trạng

Lập nhà Trần, tổ chức lại bộ máy nhà nước và mở lại khoa thi Nho học.
Trực tiếp cầm quân đánh thắng quân Mông Cổ năm 1258.
Lập lệ Thái thượng hoàng, giúp chuyển giao ngôi vua êm thấm.
Tác giả Khóa hư lục, đặt nền tảng cho Thiền học thời Trần.

Sự kiện tiêu biểu

1218Sinh ngày 16 tháng 6 năm Mậu Dần.
1225Lên ngôi, mở ra nhà Trần.
1236Tương truyền bỏ lên núi Yên Tử xin đi tu, rồi được Trần Thủ Độ đón về.
1258Đánh thắng quân Mông Cổ ở Bình Lệ Nguyên, Đông Bộ Đầu.
1277Mất ngày 1 tháng 4 năm Đinh Sửu.

Di tích, đền thờ và ngày tưởng niệm

Đền Thiên Trường (Đền Thượng), Khu di tích quốc gia đặc biệt Đền TrầnPhường Lộc Vượng, thành phố Nam Định

Lễ Khai ấn đền Trần ngày 14 – 15 tháng Giêng âm lịch và Hội đền Trần từ ngày 15 đến 20 tháng 8 âm lịch (di sản văn hóa phi vật thể quốc gia).

Nguồn tư liệu

Đại Việt sử ký toàn thư.
Đại học Văn Hiến, “Thiền sư – thi sĩ Trần Thái Tông (1218 – 1277)”.
Ban quản lý di tích, “Từ phủ Thiên Trường xưa đến Nam Định ngày nay”.
Wikipedia tiếng Việt, “Trần Thái Tông” — bài tổng quan để đối chiếu.
Tranh minh họa, không phải chân dung hay tư liệu lịch sử.