Lý Thánh Tông

Vua thứ ba nhà Lý, đổi quốc hiệu thành Đại Việt năm 1054, lập Văn Miếu năm 1070 và đánh Chiêm Thành năm 1069.

Niên đại: 1023 – 1072
Tên thật: Lý Nhật Tôn
Triều đại: Nhà Lý
Quê quán: Hương Cổ Pháp (quê nhà Lý); nay thuộc phường Đình Bảng, thành phố Từ Sơn, Bắc Ninh

Tiểu sử

Lý Thánh Tông tên thật là Lý Nhật Tôn, sinh ngày 30 tháng 3 năm 1023. Năm 1054 lên ngôi, ông đổi quốc hiệu từ Đại Cồ Việt thành Đại Việt.

Năm 1069, ông thân chinh đánh Chiêm Thành, bắt vua Chế Củ; Chiêm Thành phải dâng ba châu Địa Lý, Ma Linh, Bố Chính. Năm 1070, ông cho dựng Văn Miếu ở Thăng Long thờ Khổng Tử và Chu Công. Ông sùng Phật giáo, cho đúc chuông Quy Điền, xây tháp Báo Thiên, và được xem là tổ thứ hai của Thiền phái Thảo Đường.

Ông nổi tiếng nhân từ: sử chép ông ban chăn chiếu và hai bữa ăn mỗi ngày cho tù nhân trong những đợt rét đậm. Ông mất ngày 1 tháng 2 năm 1072.

Bối cảnh lịch sử

Giữa thế kỷ XI, nhà Lý đã ổn định việc trị nước; phía bắc nhà Tống thường khiêu khích ở biên giới, phía nam Chiêm Thành nhiều lần quấy nhiễu.

Công trạng

Đổi quốc hiệu thành Đại Việt năm 1054.
Thân chinh đánh Chiêm Thành năm 1069, mở thêm ba châu Địa Lý, Ma Linh, Bố Chính.
Cho dựng Văn Miếu ở Thăng Long năm 1070.
Ban chăn chiếu và cơm ăn cho tù nhân trong mùa rét.

Sự kiện tiêu biểu

1023Sinh ngày 30 tháng 3.
1054Lên ngôi, đổi quốc hiệu thành Đại Việt.
1059Cho quân đánh Khâm Châu (đất Tống) để răn đe.
1069Đánh Chiêm Thành, bắt vua Chế Củ.
1070Dựng Văn Miếu ở Thăng Long.

Di tích, đền thờ và ngày tưởng niệm

Đền Đô (Thái miếu nhà Lý), di tích quốc gia đặc biệtPhường Đình Bảng, thành phố Từ Sơn, Bắc Ninh

Lễ hội Đền Đô (di sản văn hóa phi vật thể quốc gia) từ ngày 14 đến 16 tháng 3 âm lịch.

Nguồn tư liệu

Đại Việt sử ký toàn thư; Khâm định Việt sử thông giám cương mục.
Người Kể Sử, “Lý Thánh Tông”.
Tạp chí Nghiên cứu Phật học, “Vua Lý Thánh Tông: anh hùng cứu nước, nhân từ, thương dân”.
Wikipedia tiếng Việt, “Lý Thánh Tông” — bài tổng quan để đối chiếu.
Tranh minh họa, không phải chân dung hay tư liệu lịch sử.