Tô Hiến Thành

Thái úy Tô Hiến Thành

Thái úy thời Lý Anh Tông và Lý Cao Tông, dẹp loạn, giữ yên biên giới và nổi tiếng trung thực, liêm chính.

Niên đại: 1102 – 1179
Triều đại: Nhà Lý
Quê quán: Làng Hạ Mỗ; nay thuộc xã Hạ Mỗ, huyện Đan Phượng, Hà Nội

Tiểu sử

Tô Hiến Thành sinh năm 1102 ở làng Hạ Mỗ. Năm 1141, ông dẹp cuộc nổi loạn lớn của Thân Lợi ở vùng Thái Nguyên. Ông chấn chỉnh quân đội, đi dẹp quân Ngưu Hống, tuần tra biên giới tây nam (1161) và đánh Chiêm Thành (1167); thời bình, ông cho khẩn hoang vùng ven biển.

Ông giữ chức Thái úy, được phong tước Vương dù không mang họ Lý. Khi Lý Anh Tông mất, Chiêu Linh Thái hậu đút lót vàng bạc để ép ông phế ấu chúa Lý Cao Tông, lập Long Xưởng; ông cự tuyệt: “Làm việc bất nghĩa mà được giàu sang, kẻ trung thần nghĩa sĩ há chịu làm?”. Ông mất năm 1179.

Bối cảnh lịch sử

Giữa thế kỷ XII, triều Lý bắt đầu có dấu hiệu suy yếu với các cuộc nổi loạn trong nước và tranh giành ngôi vua trong hoàng tộc.

Công trạng

Dẹp cuộc nổi loạn của Thân Lợi năm 1141.
Chấn chỉnh quân đội, tuần tra biên giới năm 1161 và đánh Chiêm Thành năm 1167.
Giữ đúng di chiếu, bảo vệ ngôi vua của Lý Cao Tông trước sức ép của Chiêu Linh Thái hậu.

Sự kiện tiêu biểu

1102Sinh ở làng Hạ Mỗ.
1141Dẹp cuộc nổi loạn của Thân Lợi.
1161Tuần tra biên giới tây nam.
1167Đem quân đánh Chiêm Thành.
1179Mất; trước khi mất tiến cử Trần Trung Tá thay mình.

Di tích, đền thờ và ngày tưởng niệm

Đền Văn Hiến (di tích lịch sử cấp quốc gia)Xã Hạ Mỗ, huyện Đan Phượng, Hà Nội

Lễ giỗ ngày 12 tháng 6 âm lịch trong Lễ hội đền Văn Hiến (Đan Phượng, Hà Nội).

Nguồn tư liệu

Đại Việt sử ký toàn thư.
Tạp chí Người Hà Nội, “Tô Hiến Thành – nhà chính trị tài năng”.
Báo Đại Đoàn Kết, “Tô Hiến Thành: liêm chính công tâm”.
Wikipedia tiếng Việt, “Tô Hiến Thành” — bài tổng quan để đối chiếu.
Tranh minh họa, không phải chân dung hay tư liệu lịch sử.