Tông Đản

Tôn Đản

Danh tướng người Nùng thời Lý, chỉ huy cánh quân bộ đánh sang đất Tống năm 1075 – 1076, hạ thành Ung Châu.

Niên đại: Thế kỷ XI
Triều đại: Nhà Lý
Quê quán: Vùng biên giới phía Bắc, nay tương ứng địa bàn Cao Bằng, Lạng Sơn

Tiểu sử

Tông Đản là danh tướng người Nùng thời Lý, hậu thế thường gọi chệch là Tôn Đản. Năm sinh, năm mất của ông không được ghi chép đầy đủ.

Trong kế hoạch “tiên phát chế nhân” (đánh phủ đầu) của Thái úy Lý Thường Kiệt năm 1075 – 1076, ông chỉ huy cánh quân bộ tiến từ Vĩnh Bình sang đất Tống. Cánh quân của ông vây thành Ung Châu hơn 40 ngày; trước sự chống trả của Tri châu Tô Giám, quân Đại Việt chất bao đất sát chân thành làm bậc leo lên. Thành bị hạ, kho lương bị đốt, Tô Giám tự thiêu.

Bối cảnh lịch sử

Nhà Tống ráo riết lập căn cứ hậu cần ở các châu biên giới để chuẩn bị đánh Đại Việt. Cuộc tấn công phủ đầu phá hủy các căn cứ này, tạo lợi thế cho Đại Việt trong cuộc kháng chiến 1075 – 1077.

Công trạng

Chỉ huy cánh quân bộ tiến sang đất Tống trong kế hoạch đánh phủ đầu của Lý Thường Kiệt.
Vây và hạ thành Ung Châu sau hơn 40 ngày, đốt phá kho lương của quân Tống.
Góp phần triệt khả năng hậu cần của quân Tống trước cuộc xâm lược Đại Việt.

Sự kiện tiêu biểu

1075Chỉ huy cánh quân bộ tiến từ Vĩnh Bình sang đất Tống.
1075 – 1076Vây thành Ung Châu hơn 40 ngày; thành bị hạ, Tri châu Tô Giám tự thiêu.
1077Đại Việt đánh thắng quân Tống xâm lược trên phòng tuyến sông Như Nguyệt.

Di tích, đền thờ và ngày tưởng niệm

Không có ngày giỗ, lễ hội hay đền thờ quy mô quốc gia; tên ông được đặt cho nhiều đường phố (phố Tôn Đản) ở các thành phố lớn.

Nguồn tư liệu

Đại Việt sử ký toàn thư; Việt sử lược.
Vietnamdefence, “Tông Đản (? – ?)”.
Báo Dân Việt, “Danh tướng giúp Lý Thường Kiệt đánh 3 châu của nhà Tống là Tông Đản”.
Wikipedia tiếng Việt, “Tông Đản” — bài tổng quan để đối chiếu.
Tranh minh họa, không phải chân dung hay tư liệu lịch sử.