Lý Nhân Tông

Vua trị vì lâu nhất lịch sử Việt Nam (56 năm), thời kỳ đánh thắng quân Tống, mở khoa thi đầu tiên và lập Quốc Tử Giám.

Niên đại: 1066 – 1128
Tên thật: Lý Càn Đức
Triều đại: Nhà Lý
Quê quán: Dòng dõi hương Cổ Pháp (Bắc Ninh), sinh ở kinh thành Thăng Long

Tiểu sử

Lý Nhân Tông tên thật là Lý Càn Đức, sinh ngày 22 tháng 2 năm 1066 ở kinh thành Thăng Long, con của Lý Thánh Tông và Ỷ Lan. Ông lên ngôi năm 1072 khi còn nhỏ, có Thái hậu Ỷ Lan nhiếp chính và Thái úy Lý Thường Kiệt phò tá.

Dưới triều ông, Đại Việt đánh thắng cuộc xâm lược của nhà Tống (1075 – 1077) trên phòng tuyến sông Như Nguyệt. Năm 1075, triều đình mở khoa thi Nho học đầu tiên (khoa Minh kinh bác học); năm 1076 lập Quốc Tử Giám.

Ông hai lần xuống chiếu cấm giết mổ trâu bò bừa bãi để bảo vệ sức kéo nông nghiệp. Ông mất ngày 15 tháng 1 năm 1128, sau 56 năm trị vì.

Bối cảnh lịch sử

Cuối thế kỷ XI, nhà Tống chuẩn bị xâm lược Đại Việt. Triều Lý chủ động đánh phủ đầu sang đất Tống rồi lập phòng tuyến Như Nguyệt, đồng thời đẩy mạnh giáo dục và pháp luật trong nước.

Công trạng

Lãnh đạo triều đình trong cuộc kháng chiến chống Tống (1075 – 1077).
Mở khoa thi Nho học đầu tiên năm 1075 và lập Quốc Tử Giám năm 1076.
Ban chiếu cấm giết mổ trâu bò, bảo vệ sản xuất nông nghiệp.

Sự kiện tiêu biểu

1066Sinh ngày 22 tháng 2 ở Thăng Long.
1072Lên ngôi.
1075Mở khoa thi Minh kinh bác học, khoa thi Nho học đầu tiên.
1076Lập Quốc Tử Giám.
1077Quân Tống thất bại trên phòng tuyến sông Như Nguyệt.
1128Mất ngày 15 tháng 1, sau 56 năm trị vì.

Di tích, đền thờ và ngày tưởng niệm

Đền Đô (Thái miếu nhà Lý), di tích quốc gia đặc biệtPhường Đình Bảng, thành phố Từ Sơn, Bắc Ninh

Được tưởng nhớ cùng các vua nhà Lý trong Lễ hội Đền Đô vào giữa tháng 3 âm lịch.

Nguồn tư liệu

Đại Việt sử ký toàn thư.
Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, “Lý Nhân Tông – ông vua có nhiều kỷ lục”.
Người Kể Sử, “Lý Nhân Tông”.
Wikipedia tiếng Việt, “Lý Nhân Tông” — bài tổng quan để đối chiếu.
Tranh minh họa, không phải chân dung hay tư liệu lịch sử.