Lê Lợi (Lê Thái Tổ)

Bình Định vương · Lam Sơn động chủ · Thái Tổ Cao Hoàng đế

Lãnh tụ khởi nghĩa Lam Sơn (1418–1427) đánh đuổi quân Minh, lên ngôi năm 1428, lập nhà Hậu Lê và đặt lại quốc hiệu Đại Việt.

Một trong 14 vị anh hùng dân tộc tiêu biểu do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công bố năm 2013

Niên đại: 1385 – 1433
Tên thật: Lê Lợi
Triều đại: Hậu Lê
Quê quán: Lam Sơn, Thanh Hóa (sinh tại làng Chủ Sơn – Thủy Chú, quê mẹ)

Giỗ vua Lê Thái Tổ22 tháng Tám âm lịch · còn 6 ngày (02/10/2026)

Tiểu sử

Lê Lợi sinh năm 1385 trong một gia đình nhiều đời làm phụ đạo ở vùng Lam Sơn, Thanh Hóa. Ông lớn lên giữa lúc nhà Hồ thay nhà Trần rồi nhà Minh xâm lược, đô hộ nước ta. Tướng Minh từng dụ ông ra làm quan nhưng ông từ chối, ngầm chiêu tập hào kiệt, chờ thời cơ.

Đầu năm Mậu Tuất 1418, ông dựng cờ khởi nghĩa ở Lam Sơn, xưng Bình Định vương. Sau nhiều năm gian khổ ở vùng núi Thanh Hóa, nghĩa quân tiến vào Nghệ An, Thuận Hóa rồi ra Bắc, thắng lớn ở Tốt Động – Chúc Động (1426) và Chi Lăng – Xương Giang (1427). Cuối năm 1427, quân Minh phải giảng hòa và rút về nước.

Năm 1428, ông lên ngôi Hoàng đế, niên hiệu Thuận Thiên, đặt quốc hiệu Đại Việt, lập nên nhà Hậu Lê, cho xây dựng lại luật lệ, khoa cử, trường học. Ông mất ngày 22 tháng 8 âm lịch năm Quý Sửu (1433), an táng ở Vĩnh Lăng, Lam Sơn.

Bối cảnh lịch sử

Năm 1407, nhà Hồ thất bại trước quân Minh, nước ta rơi vào khoảng 20 năm bị nhà Minh cai trị. Nhà Minh thi hành chính sách hà khắc: thu đốt sách vở, nâng sưu thuế, bắt nộp sản vật, đàn áp các cuộc nổi dậy; nhiều cuộc khởi nghĩa trước đó, như của nhà Hậu Trần, đều thất bại.

Công trạng

Lãnh đạo khởi nghĩa Lam Sơn từ năm 1418 đến thắng lợi cuối năm 1427.
Chỉ đạo đánh tan hai đạo viện binh nhà Minh ở Chi Lăng – Xương Giang (1427).
Chấp thuận Hội thề Đông Quan, cho quân Minh rút về nước, kết thúc chiến tranh.
Lên ngôi năm 1428, lập nhà Hậu Lê, đặt quốc hiệu Đại Việt.
Xây dựng lại luật pháp, khoa cử, mở trường học, thu thập lại sách vở.

Sự kiện tiêu biểu

1418Mùng 2 tháng Giêng năm Mậu Tuất dựng cờ khởi nghĩa Lam Sơn, xưng Bình Định vương
1424Quyết định tiến quân vào Nghệ An, mở rộng địa bàn khởi nghĩa
1426Thắng lớn ở Tốt Động – Chúc Động, bao vây quân Minh ở Đông Quan
1427Đánh tan viện binh Minh ở Chi Lăng – Xương Giang; Hội thề Đông Quan, quân Minh rút về nước
1428Lên ngôi Hoàng đế, niên hiệu Thuận Thiên, lập nhà Hậu Lê
1433Mất ngày 22 tháng 8 âm lịch, an táng ở Vĩnh Lăng, Lam Sơn

Di tích, đền thờ và ngày tưởng niệm

Khu di tích Lam Kinh (Vĩnh Lăng)Lam Sơn, Thanh Hóa
Đền thờ Lê LợiLàng Năng Cát, xã Trí Nang, Lang Chánh, Thanh Hóa
Hồ Hoàn Kiếm, gắn với truyền thuyết trả gươmHà Nội

Giỗ vua ngày 22 tháng 8 âm lịch, ngày chính lễ của Lễ hội Lam Kinh (Thanh Hóa)
Dân gian có câu Hăm mốt Lê Lai, hăm hai Lê Lợi

Xem ngày âm – dương lịch các năm, cách tính và văn khấn tại trang Giỗ vua Lê Thái Tổ.

Nguồn tư liệu

Wikipedia tiếng Việt, “Lê Thái Tổ” — nguồn tóm lược niên đại, quê quán và sự kiện; truy cập 24/9/2026.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, văn bản số 2296/BVHTTDL-MTNATL (21/6/2013) về 14 vị anh hùng dân tộc tiêu biểu.
Ngày giỗ/tưởng niệm: trang Giỗ vua Lê Thái Tổ của licham.app; ngày dương lịch tính từ lõi lịch âm dương (giờ Việt Nam).
Tranh minh họa, không phải chân dung hay tư liệu lịch sử.