Trần Bình Trọng

Bảo Nghĩa hầu · Bảo Nghĩa vương

Danh tướng nhà Trần, chặn giặc ở bãi Đà Mạc năm 1285 để hai vua rút lui an toàn; bị bắt vẫn khẳng khái: “Ta thà làm ma nước Nam, chứ không thèm làm vương đất Bắc”.

Niên đại: 1259 – 1285
Tên thật: Lê Bình Trọng
Triều đại: Nhà Trần
Quê quán: Xã Bảo Thái, huyện Thanh Liêm; nay thuộc xã Liêm Cần, huyện Thanh Liêm, Hà Nam

Tiểu sử

Trần Bình Trọng vốn họ Lê, dòng dõi vua Lê Đại Hành; do cha có công phò tá nên được ban quốc tính họ Trần. Ông sinh năm Kỷ Mùi (1259), mang tước Bảo Nghĩa hầu, được giao thống lĩnh cấm quân Thánh Dực và được gả Công chúa Thụy Bảo, con gái vua Trần Thái Tông.

Tháng 1 năm 1285, trước thế tiến công mạnh của quân Nguyên, ông chỉ huy một đạo quân chặn giặc ở bãi Đà Mạc (vùng sông Thiên Mạc) để hai vua và triều đình rút về Thanh Hóa. Trận chiến không cân sức kéo dài nhiều ngày, cầm chân đại quân Thoát Hoan, bảo toàn đầu não kháng chiến.

Bị bắt, trước lời dụ phong vương, ông khẳng khái: “Ta thà làm ma nước Nam, chứ không thèm làm vương đất Bắc”, rồi hy sinh ngày 21 tháng Giêng năm Ất Dậu (1285). Vua Trần Nhân Tông truy phong ông Bảo Nghĩa vương.

Bối cảnh lịch sử

Đầu năm 1285, quân Nguyên Mông do Thoát Hoan chỉ huy tràn xuống, triều Trần phải tạm rời kinh đô để bảo toàn lực lượng.

Công trạng

Thống lĩnh cấm quân Thánh Dực.
Chỉ huy trận đánh chặn ở bãi Đà Mạc, bảo vệ hai vua và triều đình rút lui an toàn.
Nêu tấm gương trung dũng, không khuất phục trước kẻ thù.

Sự kiện tiêu biểu

1259Sinh năm Kỷ Mùi.
1285Chỉ huy trận đánh chặn quân Nguyên ở bãi Đà Mạc.
1285Hy sinh ngày 21 tháng Giêng năm Ất Dậu; được truy phong Bảo Nghĩa vương.

Di tích, đền thờ và ngày tưởng niệm

Đền Lăng (di tích lịch sử cấp quốc gia, 1999)Thôn Bảo Thái, xã Liêm Cần, huyện Thanh Liêm, Hà Nam
Miếu thờ Bảo Nghĩa vương ở bãi Đà MạcHuyện Khoái Châu, Hưng Yên
Đền Cửa Ông (phối thờ)Quảng Ninh

Ngày giỗ chính ngày 21 tháng Giêng âm lịch.
Lễ hội đền Lăng (thờ vua Lê Đại Hành, phối tế Trần Bình Trọng) từ mùng 6 đến mùng 8 tháng 3 âm lịch tại huyện Thanh Liêm, Hà Nam.

Nguồn tư liệu

Đại Việt sử ký toàn thư (Bản kỷ quyển 5); Khâm định Việt sử thông giám cương mục (Chính biên quyển 7).
Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, thông tin danh nhân.
Báo Dân Việt.
Wikipedia tiếng Việt, “Trần Bình Trọng” — bài tổng quan để đối chiếu.
Tranh minh họa, không phải chân dung hay tư liệu lịch sử.