Trần Nhân Tông

Phật hoàng · Trúc Lâm Đại sĩ · Giác hoàng Điều ngự

Vị vua thứ ba nhà Trần, cùng quân dân Đại Việt hai lần đánh thắng quân Nguyên – Mông (1285, 1287–1288), sau xuất gia và sáng lập Thiền phái Trúc Lâm.

Một trong 14 vị anh hùng dân tộc tiêu biểu do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công bố năm 2013

Niên đại: 1258 – 1308
Tên thật: Trần Khâm
Triều đại: Nhà Trần
Quê quán: Hoàng tộc nhà Trần, đất phát tích ở phủ Thiên Trường (Nam Định); nơi sinh không được ghi rõ

Ngày tưởng niệm Phật hoàng Trần Nhân TôngMùng 1 tháng Mười một âm lịch · còn 74 ngày (09/12/2026)

Tiểu sử

Trần Khâm là con trưởng vua Trần Thánh Tông, sinh năm 1258. Năm 1274, ông được lập làm Hoàng thái tử và được các nho sĩ tài đức dạy dỗ; từ trẻ đã có chí hướng theo đạo Phật. Cuối năm 1278, ông lên ngôi, tức vua Trần Nhân Tông, cùng Thượng hoàng Thánh Tông trị nước.

Trước sức ép của nhà Nguyên, ông kiên quyết không sang chầu, chăm lo kinh tế và sự đoàn kết trong nước. Cùng Thượng hoàng và Quốc công tiết chế Trần Quốc Tuấn, ông lãnh đạo quân dân đánh bại cuộc xâm lược năm 1285 và cuộc xâm lược năm 1287–1288 của quân Nguyên.

Năm 1293, ông nhường ngôi cho Trần Anh Tông, làm Thái thượng hoàng; năm 1299 lên Yên Tử tu hành, hợp nhất các dòng thiền thành Thiền phái Trúc Lâm. Ông viên tịch năm 1308 trên núi Yên Tử.

Bối cảnh lịch sử

Khi Trần Nhân Tông lên ngôi năm 1278, nhà Nguyên đã chinh phục gần hết Nam Tống, liên tục ép vua Trần sang chầu, rồi lấy cớ mượn đường đánh Chiêm Thành để chuẩn bị xâm lược Đại Việt.

Sau chiến tranh, triều Trần vừa khôi phục đất nước, vừa giữ quan hệ ngoại giao mềm dẻo mà cứng rắn với nhà Nguyên; ở phía nam, quan hệ với Chiêm Thành được củng cố qua cuộc hôn nhân của công chúa Huyền Trân.

Công trạng

Cùng Thượng hoàng Thánh Tông và Trần Quốc Tuấn lãnh đạo kháng chiến chống quân Nguyên thắng lợi năm 1285.
Cùng Thượng hoàng đánh thắng ở Trường Yên và Tây Kết (1285), trận Tây Kết chém được tướng Nguyên Toa Đô.
Lãnh đạo cuộc kháng chiến 1287–1288, kết thúc bằng đại thắng Bạch Đằng.
Sáng lập Thiền phái Trúc Lâm, dòng thiền mang bản sắc văn hóa Việt và tinh thần nhập thế.
Mở rộng bờ cõi phía nam với hai châu Ô, Lý qua hôn lễ của công chúa Huyền Trân.

Sự kiện tiêu biểu

1278Lên ngôi Hoàng đế
1285Đánh bại cuộc xâm lược của quân Nguyên do Thoát Hoan chỉ huy
1288Đại thắng Bạch Đằng, kết thúc cuộc kháng chiến 1287–1288
1293Nhường ngôi cho Trần Anh Tông, lên làm Thái thượng hoàng
1299Lên Yên Tử tu hành, về sau sáng lập Thiền phái Trúc Lâm
1308Viên tịch trên đỉnh Ngọa Vân, Yên Tử

Di tích, đền thờ và ngày tưởng niệm

Khu di tích Yên Tử (chùa Hoa Yên, tháp Huệ Quang)Quảng Ninh
Am Ngọa VânYên Tử, Quảng Ninh
Chùa Phổ MinhPhủ Thiên Trường (Nam Định)
Lăng Quy ĐứcPhủ Long Hưng (Hưng Yên)

Ngày tưởng niệm Phật hoàng nhập Niết bàn: mùng 1 tháng 11 âm lịch, đại lễ tổ chức tại Yên Tử

Xem ngày âm – dương lịch các năm, cách tính và văn khấn tại trang Ngày tưởng niệm Phật hoàng Trần Nhân Tông.

Nguồn tư liệu

Wikipedia tiếng Việt, “Trần Nhân Tông” — nguồn tóm lược niên đại, quê quán và sự kiện; truy cập 24/9/2026.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, văn bản số 2296/BVHTTDL-MTNATL (21/6/2013) về 14 vị anh hùng dân tộc tiêu biểu.
Ngày giỗ/tưởng niệm: trang Ngày tưởng niệm Phật hoàng Trần Nhân Tông của licham.app; ngày dương lịch tính từ lõi lịch âm dương (giờ Việt Nam).
Tranh minh họa, không phải chân dung hay tư liệu lịch sử.