Trần Khánh Dư

Nhân Huệ vương · Thượng vị hầu

Danh tướng nhà Trần, chỉ huy trận phục kích Vân Đồn cuối năm 1287 đầu năm 1288, đánh đắm đoàn thuyền lương của Trương Văn Hổ, bẻ gãy hậu cần quân Nguyên Mông.

Niên đại: khoảng 1240 – 1340
Triều đại: Nhà Trần
Quê quán: Xã Chí Linh, huyện Nam Sách, phủ Tân Hưng; nay thuộc vùng thành phố Chí Linh và huyện Nam Sách, Hải Dương

Tiểu sử

Trần Khánh Dư được phong Nhân Huệ vương, giữ chức Phiêu kỵ Đại tướng quân, Phó Đô tướng. Ông phụng sự năm đời vua Trần, từ Trần Thánh Tông đến Trần Hiến Tông.

Năm 1285, trên cương vị Phó Đô tướng, ông chỉ huy đánh lui các mũi tiến công của quân Nguyên ở phòng tuyến Lạng Sơn và vùng duyên hải. Cuối năm 1287 đầu năm 1288, ông tổ chức trận phục kích ở Vân Đồn, đánh đắm và thu toàn bộ đoàn thuyền chở 17 vạn thạch lương của Trương Văn Hổ. Tháng 4 năm 1288, ông chỉ huy cánh thủy quân phối hợp bắt sống tướng Ô Mã Nhi và Phàn Tiếp trên sông Bạch Đằng.

Năm 1312, ông theo vua Trần Anh Tông đánh Chiêm Thành. Ông còn viết bài tựa cho binh thư Vạn Kiếp tông bí truyền thư của Hưng Đạo vương. Theo Đại Việt sử ký toàn thư, ông mất tháng 3 năm Canh Thìn (1340).

Bối cảnh lịch sử

Trong cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông lần thứ ba, quân Nguyên phụ thuộc lớn vào đoàn thuyền lương vượt biển; cắt đứt đường tiếp tế là then chốt để buộc địch rút lui.

Công trạng

Đánh lui quân Nguyên ở phòng tuyến Lạng Sơn và vùng duyên hải năm 1285.
Chỉ huy trận phục kích Vân Đồn, tiêu diệt đoàn thuyền lương của Trương Văn Hổ.
Phối hợp bắt sống Ô Mã Nhi, Phàn Tiếp trên sông Bạch Đằng năm 1288.
Theo vua Trần Anh Tông đánh Chiêm Thành năm 1312.
Viết bài tựa cho Vạn Kiếp tông bí truyền thư.

Sự kiện tiêu biểu

1285Chỉ huy đánh lui quân Nguyên ở Lạng Sơn và vùng duyên hải.
1287 – 1288Phục kích ở Vân Đồn, đánh đắm đoàn thuyền lương của Trương Văn Hổ.
1288Phối hợp bắt sống Ô Mã Nhi và Phàn Tiếp trên sông Bạch Đằng.
1312Theo vua Trần Anh Tông đánh Chiêm Thành.
1340Mất tháng 3 năm Canh Thìn, dưới triều Trần Hiến Tông.

Di tích, đền thờ và ngày tưởng niệm

Nghè Quan Lạn, thuộc Cụm di tích Đình – Chùa – Miếu – Nghè Quan Lạn (di tích cấp quốc gia, 1990)Thôn Thái Hòa, xã Quan Lạn, huyện Vân Đồn, Quảng Ninh
Đền Cửa Ông (phối thờ)Quảng Ninh

Ngày giỗ ngày 18 tháng 6 âm lịch.
Lễ hội Quan Lạn (hội bơi chèo) từ ngày 16 đến 20 tháng 6 âm lịch, chính hội ngày 18, tái hiện chiến thắng Vân Đồn; di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (2019).

Nguồn tư liệu

Đại Việt sử ký toàn thư (Bản kỷ quyển 5, 6); Khâm định Việt sử thông giám cương mục (Chính biên quyển 7, 8, 9).
Cổng thông tin điện tử Cục Di sản Văn hóa.
Báo Quảng Ninh.
Wikipedia tiếng Việt, “Trần Khánh Dư” — bài tổng quan để đối chiếu.
Tranh minh họa, không phải chân dung hay tư liệu lịch sử.