Chu Văn An

Tiều Ẩn · Văn Trinh Công · Vạn thế sư biểu

Nhà giáo thời Trần, Tư nghiệp Quốc Tử Giám, dâng Thất trảm sớ xin chém bảy nịnh thần rồi cáo quan về ở ẩn, được tôn là “Vạn thế sư biểu”.

Niên đại: 1292 – 1370
Tên thật: Chu An
Triều đại: Nhà Trần
Quê quán: Làng Văn Thôn, xã Quang Liệt, huyện Thanh Đàm; nay thuộc xã Thanh Liệt, huyện Thanh Trì, Hà Nội

Tiểu sử

Chu Văn An tên là Chu An, tên chữ Linh Triệt, hiệu Tiều Ẩn, sinh ngày 25 tháng 8 năm Nhâm Thìn (1292). Đỗ đạt nhưng không ra làm quan, ông mở trường dạy học ở làng Huỳnh Cung, đào tạo nhiều học trò nổi tiếng như Phạm Sư Mạnh, Lê Quát.

Vua Trần Minh Tông mời ông làm Tư nghiệp Quốc Tử Giám, dạy Thái tử Trần Vượng. Dưới triều Trần Dụ Tông, thấy quyền thần lộng hành, ông dâng Thất trảm sớ xin chém bảy tên nịnh thần. Vua không nghe, ông treo mũ ở cửa Huyền Vũ, cáo quan về ở ẩn tại núi Phượng Hoàng (Chí Linh, Hải Dương).

Ông mất ngày 26 tháng 11 năm Canh Tuất (1370), được ban thụy Văn Trinh Công và được thờ ở Văn Miếu – Quốc Tử Giám.

Bối cảnh lịch sử

Giữa thế kỷ XIV, nhà Trần bắt đầu suy thoái, triều chính rối ren dưới thời Trần Dụ Tông, quyền thần lộng hành.

Công trạng

Mở trường dạy học ở Huỳnh Cung, đào tạo nhiều nhân tài cho đất nước.
Làm Tư nghiệp Quốc Tử Giám, dạy Thái tử.
Dâng Thất trảm sớ, nêu tấm gương cương trực của kẻ sĩ.

Sự kiện tiêu biểu

1292Sinh ngày 25 tháng 8 năm Nhâm Thìn.
thời Trần Minh TôngĐược mời làm Tư nghiệp Quốc Tử Giám, dạy Thái tử Trần Vượng.
thời Trần Dụ TôngDâng Thất trảm sớ; không được chấp thuận, cáo quan về núi Phượng Hoàng.
1370Mất ngày 26 tháng 11 năm Canh Tuất.

Di tích, đền thờ và ngày tưởng niệm

Đền thờ Chu Văn An trên núi Phượng Hoàng (di tích quốc gia đặc biệt)Phường Văn An, thành phố Chí Linh, Hải Dương
Văn Miếu – Quốc Tử Giám (phối thờ)Quận Đống Đa, Hà Nội
Đình Thanh LiệtXã Thanh Liệt, huyện Thanh Trì, Hà Nội

Lễ tưởng niệm ngày mất 26 tháng 11 âm lịch.
Lễ hội Khai bút đầu xuân tại đền Chu Văn An (Chí Linh) từ mùng 1 đến mùng 9 tháng Giêng.

Nguồn tư liệu

Đại Việt sử ký toàn thư.
Báo VietNamNet, “Chu Văn An: thầy giáo có đức nghiệp mẫu mực của muôn đời”.
HĐND tỉnh Hải Dương, “Ấn tượng lễ khai bút ở đền thờ Chu Văn An”.
Wikipedia tiếng Việt, “Chu Văn An” — bài tổng quan để đối chiếu.
Tranh minh họa, không phải chân dung hay tư liệu lịch sử.