Mai Hắc Đế

Mai Thúc Loan sinh năm 670 ở thôn Ngọc Trừng, châu Hoan (Nghệ An). Năm ông 10 tuổi, mẹ bị hổ vồ, ít lâu sau cha cũng mất; ông được bạn của cha là Đinh Thế nuôi dưỡng và gả con gái là Ngọc Tô. Ông khỏe mạnh, giỏi đô vật, mở lò vật, lập phường săn và kết giao với nhiều hào kiệt.

Ông phát động khởi nghĩa tại Rú Đụn (Hùng Sơn), lên ngôi, lấy hiệu Mai Hắc Đế, xây thành lũy, lập kinh đô Vạn An. Cuộc nổi dậy được hưởng ứng rộng rãi, có liên kết với Lâm Ấp và Chân Lạp. Ông tiến đánh thành Tống Bình, khiến Đô hộ nhà Đường là Quang Sở Khách bỏ thành chạy về nước.

Mùa thu năm 722, nhà Đường huy động khoảng 10 vạn quân do Dương Tư Húc và Quang Sở Khách chỉ huy sang đàn áp. Sau nhiều trận đánh, thành Vạn An thất thủ, nghĩa quân tan vỡ; Mai Hắc Đế rút vào rừng, sau bị ốm rồi mất. Tương truyền con ông là Mai Thúc Huy (Mai Thiếu Đế) tiếp tục chống cự đến năm 723.

Năm 605, nhà Tùy thiết lập ách đô hộ trên đất Việt; sau đó nhà Đường thay thế, đặt An Nam đô hộ phủ, đóng ở Giao Châu. Các nhà nghiên cứu hiện nay thống nhất rằng sưu cao, thuế nặng là nguyên nhân khiến nhân dân nổi dậy, tiêu biểu là khởi nghĩa Hoan Châu.

Chuyện dân phu gánh vải cống nhà Đường nổi dậy chỉ là truyền thuyết lưu truyền ở vùng Nam Đàn; nhiều nhà nghiên cứu cho rằng việc cống vải từ An Nam không có thật.