Tôn Thất Thuyết

Đàm Nhân

Phụ chính đại thần, Binh bộ Thượng thư triều Nguyễn, đứng đầu phái chủ chiến, chỉ huy cuộc tấn công quân Pháp ở kinh thành Huế năm 1885 và nhân danh vua Hàm Nghi ban Chiếu Cần Vương.

Niên đại: 1839 – 1913
Triều đại: Nhà Nguyễn
Quê quán: Làng Phú Mộng, huyện Hương Trà, phủ Thừa Thiên; nay thuộc phường Kim Long, thành phố Huế, Thừa Thiên Huế

Tiểu sử

Tôn Thất Thuyết, tự Đàm Nhân, sinh ngày 12/5/1839 ở làng Phú Mộng (Huế). Trong thập niên 1870, ông dẹp các nhóm thổ phỉ tàn dư Thái Bình Thiên Quốc (giặc Cờ Vàng, Cờ Trắng) ở biên giới phía Bắc.

Giữ chức Phụ chính đại thần, Binh bộ Thượng thư, ông đứng đầu phái chủ chiến trong triều đình Huế, chống lại các hòa ước với Pháp. Đêm 4 rạng sáng 5/7/1885, ông chỉ huy cuộc tập kích đồn Mang Cá và Tòa Khâm sứ Pháp ở kinh thành Huế.

Ngày 13/7/1885, ở căn cứ Tân Sở (Quảng Trị), ông nhân danh vua Hàm Nghi ban Chiếu Cần Vương, mở đầu phong trào Cần Vương trong cả nước. Năm 1886, ông sang Trung Quốc cầu viện và mất năm 1913 tại Long Châu (có thuyết ghi Thiều Châu), Trung Quốc.

Bối cảnh lịch sử

Sau Hiệp ước Giáp Thân (1884), triều đình Huế chia thành phái chủ hòa và phái chủ chiến trước sức ép của thực dân Pháp.

Công trạng

Chỉ huy cuộc tập kích đồn Mang Cá và Tòa Khâm sứ Pháp ở kinh thành Huế đêm 4 rạng sáng 5/7/1885.
Dẹp các nhóm thổ phỉ Cờ Vàng, Cờ Trắng ở biên giới phía Bắc (thập niên 1870).
Đứng đầu phái chủ chiến trong triều đình Huế.
Đưa vua Hàm Nghi ra Tân Sở, nhân danh nhà vua ban Chiếu Cần Vương ngày 13/7/1885.

Sự kiện tiêu biểu

1839Sinh ngày 12/5 ở làng Phú Mộng.
Thập niên 1870Dẹp thổ phỉ Cờ Vàng, Cờ Trắng ở biên giới phía Bắc.
1885Đêm 4 rạng sáng 5/7 tập kích quân Pháp ở kinh thành Huế; ngày 13/7 ban Chiếu Cần Vương ở Tân Sở.
1886Sang Trung Quốc cầu viện.
1913Mất tại Long Châu (có thuyết ghi Thiều Châu), Trung Quốc.

Di tích, đền thờ và ngày tưởng niệm

Nhà thờ phủ Tôn Thất ThuyếtPhường Kim Long, thành phố Huế, Thừa Thiên Huế
Di tích Căn cứ Tân Sở (phối thờ)Xã Cam Chính, huyện Cam Lộ, Quảng Trị

Giỗ ngày 22 tháng 3 âm lịch (theo gia phả Tôn Thất tộc ở Huế).
Được phối thờ tại di tích Căn cứ Tân Sở (Quảng Trị).

Nguồn tư liệu

Đại Nam thực lục; Đại Nam thực lục chính biên đệ lục kỷ phụ biên.
Việt Nam sử lược.
Wikipedia tiếng Việt, “Tôn Thất Thuyết” — bài tổng quan để đối chiếu.
Tranh minh họa, không phải chân dung hay tư liệu lịch sử.