Nguyễn Trung Trực

Chơn (Hai Chơn) · Quản Chơn · Quản Lịch

Thủ lĩnh nghĩa quân chống Pháp ở Nam Bộ, nổi tiếng với trận đốt tàu L'Espérance ở Nhựt Tảo (1861) và trận đánh chiếm đồn Kiên Giang (1868).

Niên đại: 1838 – 1868
Tên thật: Nguyễn Văn Lịch
Triều đại: Nhà Nguyễn
Quê quán: Thôn Bình Nhựt, phủ Tân An, Gia Định (sau thuộc Thạnh Đức, Bến Lức, Long An); nguyên quán Phù Cát, Bình Định

Giỗ anh hùng Nguyễn Trung Trực27 tháng Tám âm lịch · còn 11 ngày (07/10/2026)

Tiểu sử

Nguyễn Trung Trực tên thật là Nguyễn Văn Lịch, thuở nhỏ tên Chơn, sinh năm 1838 tại xóm nghề thôn Bình Nhựt, phủ Tân An, tỉnh Gia Định, trong một gia đình làm nghề chài lưới có nguyên quán ở Phù Cát, Bình Định. Ông học văn võ ở Định Tường và được thầy đặt tên hiệu là Trung Trực.

Khi Pháp đánh Gia Định năm 1859, ông tham gia giữ Đại đồn Chí Hòa, sau đầu quân dưới quyền Trương Định. Ngày 10/12/1861, ông cùng nghĩa quân giả đám cưới phục kích, đốt cháy tàu chiến L'Espérance của Pháp ở vàm Nhựt Tảo. Năm 1867 ông được triều đình phong Hà Tiên thành thủ úy nhưng Hà Tiên đã mất; ông lập căn cứ ở Sân Chim, Hòn Chông để tiếp tục chống Pháp.

Rạng sáng 19/6/1868, ông bất ngờ đánh chiếm đồn Kiên Giang và làm chủ tình hình trong 5 ngày, rồi rút ra Phú Quốc. Bị vây lâu ngày, để cứu nghĩa quân và dân chúng, ông ra nộp mình ngày 19/9/1868. Ngày 27/10/1868, thực dân Pháp hành hình ông tại Rạch Giá khi ông khoảng 30 tuổi.

Bối cảnh lịch sử

Sau Hòa ước Nhâm Tuất 1862, ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ thuộc về Pháp; đến năm 1867 Pháp chiếm nốt ba tỉnh miền Tây. Triều đình nhiều lần ra lệnh bãi binh, nhưng các thủ lĩnh như Trương Định và Nguyễn Trung Trực vẫn tiếp tục kháng chiến trong dân gian.

Công trạng

Chỉ huy trận đốt cháy chiến hạm L'Espérance của Pháp tại vàm Nhựt Tảo ngày 10/12/1861.
Đánh chiếm đồn Kiên Giang rạng sáng 19/6/1868, lần đầu nghĩa quân đánh vào trung tâm đầu não của tỉnh.
Kiên trì chống Pháp ở miền Tây Nam Kỳ, Hòn Chông và Phú Quốc dù triều đình ra lệnh rút quân.
Hai chiến công được Huỳnh Mẫn Đạt ca ngợi: "Hỏa hồng Nhựt Tảo oanh thiên địa, Kiếm bạt Kiên Giang khấp quỷ thần".

Sự kiện tiêu biểu

1860Ngày 10 tháng 3 năm Canh Thân, tuyên thệ xuất quân tại Bình Nhựt, đầu quân dưới quyền Trương Định.
1861Ngày 10/12/1861, đốt cháy chiến hạm L'Espérance tại vàm Nhựt Tảo.
1867Được phong Hà Tiên thành thủ úy; Hà Tiên thất thủ, ông lập căn cứ ở Sân Chim, Hòn Chông.
1868Ngày 19/6/1868, đánh chiếm đồn Kiên Giang; sau đó rút ra Phú Quốc.
1868Ngày 19/9/1868, ra nộp mình để cứu nghĩa quân và dân chúng.
1868Ngày 27/10/1868, bị thực dân Pháp hành hình tại Rạch Giá.

Di tích, đền thờ và ngày tưởng niệm

Đình (đền thờ) và mộ Nguyễn Trung TrựcRạch Giá, Kiên Giang
Đền tưởng niệm Nguyễn Trung TrựcVàm Nhựt Tảo, Tân Trụ, Long An

Ngày giỗ: 27 tháng 8 âm lịch
Lễ hội tại đình Nguyễn Trung Trực, Rạch Giá: từ 26 đến 28 tháng 8 âm lịch

Xem ngày âm – dương lịch các năm, cách tính và văn khấn tại trang Giỗ anh hùng Nguyễn Trung Trực.

Nguồn tư liệu

Wikipedia tiếng Việt, “Nguyễn Trung Trực” — nguồn tóm lược niên đại, quê quán và sự kiện; truy cập 24/9/2026.
Ngày giỗ/tưởng niệm: trang Giỗ anh hùng Nguyễn Trung Trực của licham.app; ngày dương lịch tính từ lõi lịch âm dương (giờ Việt Nam).
Tranh minh họa, không phải chân dung hay tư liệu lịch sử.