Dương Đình Nghệ

Dương Diên Nghệ

Hào trưởng Ái Châu đánh đuổi quân Nam Hán khỏi thành Đại La năm 931, tự xưng Tiết độ sứ, nối tiếp nền tự chủ của họ Khúc.

Niên đại: 874 – 937
Triều đại: Thời tự chủ
Quê quán: Làng Giàng, Ái Châu; nay thuộc phường Thiệu Dương, thành phố Thanh Hóa

Tiểu sử

Dương Đình Nghệ sinh ngày 22 tháng 11 năm 874 ở làng Giàng, Ái Châu, là một hào trưởng có thế lực. Khi nhà Nam Hán đánh bại Khúc Thừa Mỹ và chiếm Đại La, ông xây dựng lực lượng ở Ái Châu, nuôi 3.000 “giả tử” (con nuôi), trong đó có Ngô Quyền.

Năm 931, ông đem quân từ Ái Châu ra Bắc, vây thành Đại La, đuổi Thứ sử Nam Hán là Lý Tiến, rồi đánh bại viện binh Nam Hán, chém tướng Trần Bảo. Ông tự xưng Tiết độ sứ, cai quản đất nước sáu năm.

Tháng 3 năm 937, ông bị nha tướng Kiều Công Tiễn ám sát để đoạt quyền.

Bối cảnh lịch sử

Sau họ Khúc, nhà Nam Hán ở phương Bắc tìm cách đặt lại ách đô hộ. Cuộc khởi binh của Dương Đình Nghệ khôi phục quyền tự chủ và chuẩn bị lực lượng cho chiến thắng Bạch Đằng của Ngô Quyền năm 938.

Công trạng

Năm 931 đánh chiếm thành Đại La, đuổi Thứ sử Nam Hán Lý Tiến.
Đánh bại viện binh Nam Hán, chém tướng Trần Bảo.
Tự xưng Tiết độ sứ, khôi phục quyền tự chủ; nuôi dưỡng lớp tướng lĩnh như Ngô Quyền.

Sự kiện tiêu biểu

874Sinh ngày 22 tháng 11 ở làng Giàng, Ái Châu.
931Đánh chiếm Đại La, đánh bại viện binh Nam Hán, tự xưng Tiết độ sứ.
937Tháng 3, bị Kiều Công Tiễn ám sát.

Di tích, đền thờ và ngày tưởng niệm

Đền thờ Dương Đình Nghệ (di tích lịch sử cấp tỉnh)Làng Giàng, phường Thiệu Dương, thành phố Thanh Hóa

Không có ngày giỗ quốc gia được ấn định; lễ hội tưởng nhớ ông thường tổ chức vào tháng 3 âm lịch tại quê hương Thanh Hóa.

Nguồn tư liệu

Đại Việt sử ký toàn thư; Ngô Thì Sĩ, Việt sử tiêu án.
Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, “Võ tướng Dương Đình Nghệ – người khởi binh đánh đuổi quân Nam Hán”.
Báo Dân Việt, “Dương Đình Nghệ, thủ lĩnh tài năng và cái chết oan nghiệt”.
Wikipedia tiếng Việt, “Dương Đình Nghệ” — bài tổng quan để đối chiếu.
Tranh minh họa, không phải chân dung hay tư liệu lịch sử.