Đặng Dung

Dung Quốc công

Tể tướng, Tiết chế quân sự nhà Hậu Trần, tôn phò Trùng Quang Đế kháng chiến chống quân Minh, tác giả bài thơ Cảm hoài, tuẫn tiết năm 1414.

Niên đại: khoảng 1373 – 1414
Triều đại: Nhà Hậu Trần
Quê quán: Xã Mỹ Tho, huyện Thiên Lộc, trấn Nghệ An; nay thuộc xã Tùng Lộc, huyện Can Lộc, Hà Tĩnh

Tiểu sử

Đặng Dung là con của danh tướng Đặng Tất, theo gia phả sinh khoảng năm Quý Sửu (1373). Ông giúp cha giữ đất Hóa Châu chống quân Minh xâm lược.

Năm 1409, sau khi cha bị Giản Định Đế giết oan, ông cùng Nguyễn Cảnh Dị tôn Trần Quý Khoáng lên ngôi (Trùng Quang Đế) để tiếp tục kháng chiến. Giữ chức Đồng bình chương sự, Tiết chế quân sự, ông chỉ huy các trận đánh ở Thanh Hóa, Nghệ An, Hóa Châu từ năm 1409 đến 1413.

Tháng 9 năm 1413, ông chỉ huy trận tập kích đêm, xông lên thuyền chỉ huy của quân Minh khiến Trương Phụ phải nhảy sang thuyền nhỏ chạy thoát. Tháng 4 năm 1414, bị bắt giải sang Trung Quốc cùng vua, ông gieo mình xuống sông tuẫn tiết. Ông để lại bài thơ Cảm hoài bi tráng.

Bối cảnh lịch sử

Quân Minh xâm lược Đại Việt; các vua nhà Hậu Trần là Giản Định Đế rồi Trùng Quang Đế tiếp tục kháng chiến trong điều kiện thiếu thốn lương thảo.

Công trạng

Cùng cha giữ đất Hóa Châu chống quân Minh.
Tôn phò Trùng Quang Đế, duy trì cuộc kháng chiến sau khi Đặng Tất bị hại.
Chỉ huy quân Hậu Trần ở Thanh Hóa, Nghệ An, Hóa Châu (1409 – 1413).
Chỉ huy trận tập kích đêm năm 1413 suýt bắt được Trương Phụ.
Tác giả bài thơ Cảm hoài.

Sự kiện tiêu biểu

1409Cùng Nguyễn Cảnh Dị tôn Trần Quý Khoáng lên ngôi.
1409 – 1413Chỉ huy kháng chiến ở Thanh Hóa, Nghệ An, Hóa Châu.
1413Tháng 9, tập kích đêm vào thuyền quân Minh, Trương Phụ phải chạy thoát.
1414Tháng 4, bị bắt giải sang Trung Quốc, gieo mình xuống sông tuẫn tiết.

Di tích, đền thờ và ngày tưởng niệm

Đền thờ Đặng Tất – Đặng Dung (di tích lịch sử cấp quốc gia, 1992)Xã Tùng Lộc, huyện Can Lộc, Hà Tĩnh
Đền Ngọc Chấn (phối thờ)Xã Yên Đồng, huyện Ý Yên, Nam Định

Dòng họ và nhân dân địa phương cúng tế vào ngày Rằm tháng Giêng (lễ tế tổ mùa xuân) và ngày 12 tháng 4 âm lịch (ngày tuẫn tiết).

Nguồn tư liệu

Đại Việt sử ký toàn thư (Bản kỷ quyển 9); Khâm định Việt sử thông giám cương mục (Chính biên quyển 12).
Báo Hà Tĩnh.
Cổng thông tin điện tử huyện Can Lộc.
Wikipedia tiếng Việt, “Đặng Dung” — bài tổng quan để đối chiếu.
Tranh minh họa, không phải chân dung hay tư liệu lịch sử.