Tranh minh họa, không phải ảnh tư liệu lịch sử

Văn hoá dân gian

Trò chơi, tranh dân gian, đồ chơi, truyện cổ tích, tín ngưỡng và món ăn theo lễ — nếp sống gắn với các dịp trong năm.

Ngày xưa, một đứa trẻ lớn lên giữa làng quê Việt không cần đồ chơi mua sẵn. Sợi dây thừng đủ làm nên một buổi kéo co náo nhiệt sau vụ gặt; một nắm bột nếp trong tay người nghệ nhân biến thành con giống bột đủ hình thù; tờ giấy dó quét điệp dưới bàn tay thợ làng Đông Hồ hóa thành bức tranh treo Tết mang lời chúc cả năm. Không có sách vở nào dạy những điều này — chúng được truyền từ đời trước sang đời sau, qua đôi tay, qua trí nhớ, qua những buổi chiều ngồi cạnh ông bà nghe kể chuyện.

Đây là nơi lưu lại nếp sống đó. Trò chơi dân gian — từ kéo co, đánh phết trên sân đình đến ô ăn quan, chơi chuyền của trẻ nhỏ ngày thường — mỗi trò một cách chơi, một dịp gắn liền, một vùng đất mang nó đi xa. Tranh dân gian Đông Hồ với những bức tranh gà, tranh lợn, tranh chuột vinh quy mang trong mình lời chúc và cả tiếng cười châm biếm của người xưa. Đồ chơi Tết và Trung thu xưa — tò he, đèn ông sao, trống bỏi — làm từ bột gạo, tre nứa, đất sét, giản dị mà đủ khiến một mùa lễ hội trở nên đáng nhớ.

Sắp tới, mục này sẽ có thêm truyện cổ tích Việt Nam, giai thoại dân gian như Trạng Quỳnh, Trạng Trình, tín ngưỡng và những món ăn gắn với từng dịp lễ trong năm — dần dần phủ đầy bức tranh văn hóa dân gian Việt, mỗi phần một mảnh ghép, nối lại với những gì đã có.

Trò chơi

  • Tranh minh hoạ: Kéo co
    Dân gian

    Trò chơi dân gian

    Hai mươi trò chơi dân gian Việt Nam: Tết, hội làng và giờ ra chơi — cách chơi, vùng miền và nguồn gốc.

    Xem chi tiết

  • Tranh minh hoạ: Trò chơi dân gian ngày Tết
    Dân gian

    Trò chơi dân gian ngày Tết

    Ra Giêng, làng quê xưa bước vào mùa hội. Bên cạnh lễ ở đình, đền là các trò chơi: có trò để thi sức, có trò để vui, có trò để gặp gỡ.

    Xem chi tiết

Tranh dân gian

  • Tranh minh hoạ: Tranh Đông Hồ
    Dân gian

    Tranh Đông Hồ

    Tranh khắc gỗ dân gian Đông Hồ làm ở làng Đông Hồ (tên nôm làng Mái), phường Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh, bên bờ sông Đuống. Nghề này đã có hơn 500 năm. Nghề làm tranh được công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2012; UNESCO ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp ngày 9/12/2025. Hiện làng chỉ còn 3–4 gia đình nghệ nhân bám trụ (hai dòng họ chính: Nguyễn Đăng, Nguyễn Hữu), khoảng 30 lao động thường xuyên.

    Xem chi tiết

Đồ chơi

  • Tranh minh hoạ: Đồ chơi Tết xưa
    Dân gian

    Đồ chơi Tết xưa

    Ba món đồ chơi Tết và hội hè còn gặp ở chợ phiên, lễ hội làng: tò he, đèn ông sao và trống bỏi.

    Xem chi tiết

Tín ngưỡng

  • Tranh minh hoạ: Ông Công ông Táo và lễ 23 tháng Chạp
    Dân gian

    Ông Công ông Táo và lễ 23 tháng Chạp

    Ngày 23 tháng Chạp, nhà nhà cúng tiễn ông Táo về trời. Với nhiều người, đây là mốc bắt đầu Tết.

    Xem chi tiết

  • Tranh minh hoạ: Chợ Tết xưa và những phiên chợ cuối năm nổi tiếng
    Dân gian

    Chợ Tết xưa và những phiên chợ cuối năm nổi tiếng

    Chợ Tết không chỉ để mua sắm. Đi chợ Tết là đi xem Tết đã về đến đâu: lá dong, gạo nếp, hương nến, tranh, câu đối và hoa.

    Xem chi tiết

  • Tranh minh hoạ: Cây nêu ngày Tết
    Dân gian

    Cây nêu ngày Tết: ý nghĩa, ngày dựng và ngày hạ

    Ngày nay ít nhà ở thành phố còn dựng nêu. Nhưng cây tre cao treo khánh đất trước sân là hình ảnh Tết xưa quen thuộc của làng quê Bắc Bộ.

    Xem chi tiết

Món ăn theo lễ

  • Tranh minh hoạ: Bánh chưng, bánh giầy và sự tích Lang Liêu
    Dân gian

    Bánh chưng, bánh giầy và sự tích Lang Liêu

    Tết nào cũng có bánh chưng. Nhưng ít người để ý rằng chiếc bánh vuông ấy có một câu chuyện riêng, được ghi lại từ hơn 600 năm trước.

    Xem chi tiết