Tranh minh họa, không phải ảnh tư liệu lịch sử
Trò chơi dân gian
Hai mươi trò chơi dân gian Việt Nam: Tết, hội làng và giờ ra chơi — cách chơi, vùng miền và nguồn gốc.
Tết và hội làng
Dân gianKéo co
Kéo co là trò chơi dân gian và nghi lễ nông nghiệp cầu mưa thuận gió hòa. Trò chơi phổ biến toàn quốc, đậm nhất ở đồng bằng sông Hồng và trung du miền núi phía Bắc. UNESCO ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể đại diện nhân loại năm 2015.
Dân gianĐánh phết (Cướp phết)
Đánh phết, còn gọi là cướp phết, là trò chơi hội làng miền Bắc, tập trung ở Phú Thọ. Tương truyền trò chơi gắn với Thiều Hoa Công chúa thời Hai Bà Trưng, dùng để luyện quân.
Dân gianĐấu vật dân tộc
Đấu vật dân tộc là môn võ hội làng của đồng bằng sông Hồng và Bắc Trung Bộ, thường thấy vào Tết và hội xuân. Trò chơi gắn huyền tích chàng trai họ Đoàn thời Lý–Trần; được công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2017.
Dân gianĐánh đu
Đánh đu là trò hội xuân của đồng bằng và trung du Bắc Bộ, cũng có ở các dân tộc Mường, Tày, Thái. Đây là nghi lễ cầu mùa mô phỏng giao hòa âm dương, được nhắc trong thơ Nôm Hồ Xuân Hương thế kỷ XVIII.
Dân gianCờ người
Cờ người là cách dân gian hóa cờ Tướng: 32 người đóng vai quân cờ trên sân đình. Ở Bắc Bộ trò mang tính lễ nghi; ở Nam Bộ còn có cờ người võ thuật do võ sư Hồ Tường (phái Tân Khánh Bà Trà) phát triển giữa thế kỷ XX.
Dân gianNém còn
Ném còn là trò chơi Tết của người Tày, Thái, Nùng ở miền núi phía Bắc. Quả còn biểu trưng nguồn sống; vòng tròn trên cây nêu tượng trưng mặt trời hoặc mặt trăng. Trò chơi gắn tín ngưỡng phồn thực, cầu mùa của cư dân Tày–Thái cổ.
Dân gianThổi cơm thi
Thổi cơm thi mô phỏng diễn tập nuôi quân thời cổ: vừa giã thóc, vừa lấy lửa, vừa múc nước rồi nấu cơm. Hội làng Thị Cấm là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Dân gianĐi cà kheo
Đi cà kheo bắt đầu từ công cụ lội biển cào ngao của ngư dân thế kỷ XIX, sau thành trò chơi và diễn xướng. Trò phổ biến ở ven biển vịnh Bắc Bộ, Tây Bắc và Tây Nguyên.
Dân gianThả diều (diều sáo)
Thả diều sáo phổ biến ở đồng bằng sông Hồng và nhiều nơi khác. Tục gắn tín ngưỡng thờ thần Linh Châu Thổ tại miếu Diều có từ trước thế kỷ X; được công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2024.
Dân gianPháo đất
Pháo đất là trò hội làng mùa xuân ở đồng bằng Bắc Bộ. Tục gắn tích thao diễn thời Khúc Thừa Dụ hoặc tích ném đất cứu voi chiến Hai Bà Trưng.
Dân gianĐánh cù (đánh quay)
Đánh cù, còn gọi đánh quay, phổ biến toàn quốc; người Hmông ở Tây Bắc có Tù lu. Trò gắn nghề tiện mộc thủ công. Chưa xác minh được thư tịch cổ.
Dân gianBắt chạch trong chum
Bắt chạch trong chum là trò hội làng miền Bắc, gắn tín ngưỡng phồn thực của cư dân trồng lúa nước, duy trì từ thời Hậu Lê.
Ngày thường
Dân gianÔ ăn quan
Ô ăn quan là trò chơi bàn phổ biến toàn quốc, thuộc họ Mancala của văn minh lúa nước Đông Nam Á. Chưa xác minh được thư tịch cổ ghi trò này.
Dân gianChơi chuyền
Chơi chuyền là trò gắp que tre theo nhịp đồng dao, hình thành trong lao động nữ giới nông thôn, rèn khéo tay. Chưa xác minh được thư tịch cổ.
Dân gianChơi khăng
Chơi khăng là trò mục đồng: dùng thanh "mẹ" hất thanh "con" bay xa. Trò thịnh hành ở Bắc Bộ và Trung Bộ. Chưa xác minh được thư tịch cổ.
Dân gianĐánh đáo
Đánh đáo là trò ném đồng xu vào lỗ, gốc Bắc Bộ rồi lan ra toàn quốc. "Đáo" nghĩa Hán–Việt là chạm tới đích. Trò xuất hiện từ thời tiền kim loại lưu thông.
Dân gianRồng rắn lên mây
Rồng rắn lên mây là trò nối đuôi vừa đi vừa hát đồng dao, phổ biến ở trường mầm non và tiểu học. Đồng dao phản ánh tập quán làng xã. Chưa xác minh được thư tịch cổ.
Dân gianBịt mắt bắt dê
Bịt mắt bắt dê là trò chơi dân gian cổ truyền, xuất hiện trong tranh khắc gỗ Đông Hồ thế kỷ XVII–XVIII. Trẻ em chơi quanh năm, Tết và hội xuân làng quê.
Dân gianNhảy lò cò
Nhảy lò cò là trò vận động phổ quát (tương đồng Hopscotch quốc tế), được bản địa hóa vào đời sống trẻ em Việt. Chơi trên sân trường, sân làng.
Dân gianNhảy bao bố
Nhảy bao bố hình thành thời cận đại cùng sự phổ biến bao đay đóng gạo. Trò thường thấy ở ngày hội thể thao trường học và hội làng.