Trò chơi dân gian ngày Tết

Tranh minh hoạ: Trò chơi dân gian ngày Tết
Tranh minh họa, không phải chân dung hay tư liệu lịch sử

Ngày âm liên quan

Nguồn tham khảo

  1. Phan Kế Bính, Việt Nam phong tục
  2. Toan Ánh, Phong tục Việt Nam qua nếp cũ
  3. Hồ sơ "Nghi lễ và trò chơi kéo co" (UNESCO, 2015)
  4. Nghệ thuật Bài Chòi Trung Bộ (UNESCO, 2017)

Ra Giêng, làng quê xưa bước vào mùa hội. Bên cạnh lễ ở đình, đền là các trò chơi: có trò để thi sức, có trò để vui, có trò để gặp gỡ.

Vì sao chơi vào dịp Tết

Sau một năm làm lụng, đầu xuân là lúc nông nhàn. Nhiều trò gắn với lời cầu mùa: kéo co, đánh đu mang ý nghĩa cầu mưa thuận gió hoà, được mùa. Trò thi sức như vật, kéo co còn rèn thể lực và tinh thần đồng đội của trai làng.

Mấy trò quen thuộc

  • Đánh đu: dựng giá bằng những cây tre lớn. Người chơi đu đơn hoặc đu đôi, nhún cho đu lên cao. Có nơi treo giải trên cao cho ai với tới.
  • Kéo co: hai đội đông ngang nhau cùng kéo một sợi dây. Bên nào kéo được mốc giữa dây về phía mình là thắng.
  • Vật: các đô vật thi trên sân đình; nhiều làng có giải vật đầu xuân.
  • Cờ người: người đóng vai quân cờ, đứng trên sân kẻ ô. Hai người chơi điều quân bằng hiệu lệnh.
  • Chọi gà: trò phổ biến ở nhiều làng Bắc Bộ trong dịp hội xuân.
  • Bịt mắt bắt dê: người bịt mắt nghe tiếng để bắt người đóng vai "dê". Trò này thường dành cho trẻ con.

Mỗi miền một kiểu

  • Miền Bắc: hội vật, đánh đu, cờ người, kéo co. Đặc biệt có kéo co ngồi ở đền Trấn Vũ, Thạch Bàn (Hà Nội): người chơi ngồi dưới đất để kéo.
  • Miền Trung: Bài Chòi, vừa là trò chơi vừa là hát dân ca, phổ biến ở các tỉnh ven biển Nam Trung Bộ.
  • Miền Nam: đua ghe, leo cột mỡ, đập nồi (bịt mắt đập niêu đất).

Được thế giới ghi danh

  • Nghi lễ và trò chơi kéo co: UNESCO ghi danh năm 2015. Đây là hồ sơ chung của Việt Nam, Hàn Quốc, Campuchia và Philippines; kéo co ngồi Thạch Bàn là một trong những di sản thuộc hồ sơ này.
  • Nghệ thuật Bài Chòi Trung Bộ: UNESCO ghi danh năm 2017.

Trên lịch âm

Thời điểmViệc
Mùng 2–5 tháng GiêngTrò chơi trong làng, trong nhà dịp đi chúc Tết
Mùng 6 – rằm tháng GiêngMùa hội làng lớn: nhiều trò được tổ chức kèm lễ hội

Bài liên quan