Truyền thuyết

Tản Viên Sơn Thánh

Sơn Tinh · Đệ Nhất Phúc Thần · Nguyễn Tuấn

Tản Viên Sơn Thánh tên thật là Nguyễn Tuấn, sinh sống tại núi Ba Vì hùng vĩ. Ngài được mẹ nuôi Ma Thị trao gậy thần chỉ sinh chỉ tử và sách ước trị quốc. Trong cuộc thi kén rể công chúa Ngọc Hoa của Hùng Vương thứ 18, ngài mang sính lễ đến trước cưới được người đẹp. Khi Thủy Tinh dâng nước sông trả thù, ngài nâng cao núi bấy nhiêu chặn đứng dòng lũ dữ cứu bách tính. Về sau ngài dạy nhân dân cách săn bắn, đắp đê trị thủy, trồng lúa nước và phò tá dẹp giặc ngoại xâm. Ngài được nhân dân suy tôn đứng đầu hàng Tứ bất tử của tín ngưỡng Việt Nam.

Các dị bản

  • Dị bản tích hợp nguồn gốc thần núi cổ sơ với huyền thoại Hùng Vương
  • dị bản thần phả ghi ngài có hai người em họ là Cao Sơn và Quý Minh cùng phò tá.

Nơi thờ chính

Đền Và – phường Sơn Tây, TP Hà Nội (trước đây: phường Trung Hưng, thị xã Sơn Tây, Hà Nội)

Đền Thượng (núi Ba Vì) – xã Ba Vì, TP Hà Nội (trước đây: xã Ba Vì, huyện Ba Vì, Hà Nội)

Đền Lăng Sương – xã Tu Vũ, tỉnh Phú Thọ (trước đây: xã Trung Nghĩa (từ 2019 là xã Đồng Trung), huyện Thanh Thủy, Phú Thọ)

Lễ hội

  • Lễ hội Đền Và: chính hội rằm tháng Giêng (15/1 âm), hội thu 15/9 âm
  • năm Tý, Mão, Ngọ, Dậu có lễ rước lớn qua sông Hồng

Di tích, di sản được công nhận

  • Đền Và: di tích quốc gia (1964)
  • Lễ hội Đền Và: di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (2016)

Bảng ngày dương lịch 10 năm

Tự tính từ ngày âm lịch của từng lễ hội.

NămLễ hội Đền Và
(ngày 15 tháng 1 âm lịch)
2026 Bính NgọThứ ba, 03/03/2026
2027 Đinh MùiThứ bảy, 20/02/2027
2028 Mậu ThânThứ tư, 09/02/2028
2029 Kỷ DậuThứ ba, 27/02/2029
2030 Canh TuấtThứ bảy, 16/02/2030
2031 Tân HợiThứ năm, 06/02/2031
2032 Nhâm TýThứ tư, 25/02/2032
2033 Quý SửuThứ hai, 14/02/2033
2034 Giáp DầnChủ nhật, 05/03/2034
2035 Ất MãoThứ năm, 22/02/2035

2026 Bính Ngọ

Lễ hội Đền Và
Thứ ba, 03/03/2026 (ngày 15 tháng 1 âm lịch)

2027 Đinh Mùi

Lễ hội Đền Và
Thứ bảy, 20/02/2027 (ngày 15 tháng 1 âm lịch)

2028 Mậu Thân

Lễ hội Đền Và
Thứ tư, 09/02/2028 (ngày 15 tháng 1 âm lịch)

2029 Kỷ Dậu

Lễ hội Đền Và
Thứ ba, 27/02/2029 (ngày 15 tháng 1 âm lịch)

2030 Canh Tuất

Lễ hội Đền Và
Thứ bảy, 16/02/2030 (ngày 15 tháng 1 âm lịch)

2031 Tân Hợi

Lễ hội Đền Và
Thứ năm, 06/02/2031 (ngày 15 tháng 1 âm lịch)

2032 Nhâm Tý

Lễ hội Đền Và
Thứ tư, 25/02/2032 (ngày 15 tháng 1 âm lịch)

2033 Quý Sửu

Lễ hội Đền Và
Thứ hai, 14/02/2033 (ngày 15 tháng 1 âm lịch)

2034 Giáp Dần

Lễ hội Đền Và
Chủ nhật, 05/03/2034 (ngày 15 tháng 1 âm lịch)

2035 Ất Mão

Lễ hội Đền Và
Thứ năm, 22/02/2035 (ngày 15 tháng 1 âm lịch)

Tất cả nhân vật